Sắt Thép Bị Gỉ Vàng Có Dùng Được Không? Cách Xử Lý Bằng B05

Sắt thép để ngoài công trường, tiếp xúc với nước mưa hoặc môi trường có độ ẩm cao rất dễ xuất hiện một lớp gỉ vàng trên bề mặt. Tình trạng này khiến nhiều người lo lắng thép đã xuống cấp, không còn đảm bảo để tiếp tục sử dụng.

Tuy nhiên, sắt thép bị gỉ vàng chưa đồng nghĩa với việc phải loại bỏ ngay. Khả năng tiếp tục sử dụng còn phụ thuộc vào mức độ gỉ, tình trạng bề mặt, mức độ hao hụt tiết diện và yêu cầu kỹ thuật của từng hạng mục. Với trường hợp gỉ bề mặt ở mức phù hợp, có thể tiến hành làm sạch và xử lý bằng các sản phẩm chuyên dụng như chất tẩy gỉ sắt thép B05 trước khi đưa vật liệu vào thi công.

Vì sao sắt thép thường xuất hiện gỉ vàng?

Gỉ sét hình thành khi sắt thép tiếp xúc đồng thời với độ ẩm, oxy và các tác nhân từ môi trường trong một khoảng thời gian nhất định.

Tại công trình xây dựng, một số trường hợp thường khiến sắt thép bị gỉ vàng gồm:

• Thép tập kết ngoài trời nhưng không được che chắn.
• Thép tiếp xúc trực tiếp với nước mưa.
• Khu vực lưu kho có độ ẩm cao.
• Thép đặt trực tiếp trên nền đất ẩm.
• Cốt thép đã lắp đặt nhưng phải chờ lâu mới đổ bê tông.
• Công trình tạm dừng thi công trong thời gian dài.
• Bề mặt thép tiếp xúc với môi trường có khả năng thúc đẩy quá trình ăn mòn.

Ban đầu, trên bề mặt thường chỉ xuất hiện các đốm hoặc lớp gỉ tương đối mỏng. Nếu không được kiểm soát và tiếp tục tiếp xúc với điều kiện bất lợi, tình trạng gỉ có thể phát triển mạnh hơn và hình thành các lớp gỉ bong tróc.

Theo TCXDVN 334:2005, mức độ gỉ của bề mặt thép được phân thành các mức A, B, C và D. Mức A là thép mới chớm gỉ; mức B bắt đầu xuất hiện các đốm gỉ; mức C có vảy gỉ bong hoặc có thể cạo ra và xuất hiện những vết lõm nhỏ; mức D có nhiều vảy gỉ và nhiều vết lõm dễ quan sát hơn.

Hình 1. Vì sao sắt thép thường xuất hiện gỉ vàng?

Sắt thép bị gỉ vàng có dùng được không?

Có thể, nhưng cần kiểm tra mức độ gỉ trước khi quyết định sử dụng.

Không nên đánh giá chất lượng thép chỉ dựa vào việc bề mặt chuyển sang màu vàng hoặc nâu đỏ. Điều quan trọng hơn là xác định lớp gỉ đang ở mức nào và bề mặt thép có bị ăn mòn nghiêm trọng hay không.

Trường hợp thép mới chớm gỉ

Nếu bề mặt chỉ mới xuất hiện lớp gỉ mỏng, các đốm gỉ vàng và chưa có hiện tượng bong vảy rõ rệt thì thường thuộc nhóm gỉ nhẹ.

Thay vì loại bỏ toàn bộ vật liệu, có thể tiến hành kiểm tra, làm sạch và xử lý lớp gỉ trước khi tiếp tục thi công theo yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Trường hợp đã xuất hiện gỉ bong tróc

Khi bề mặt bắt đầu xuất hiện:

• Vảy gỉ.
• Các lớp gỉ bong ra.
• Vết lõm.
• Bề mặt thép bị ăn mòn rõ.

thì cần đánh giá kỹ hơn.

TCXDVN 334:2005 phân loại đây có thể thuộc mức C hoặc D tùy tình trạng thực tế. Đối với những trường hợp gỉ nặng, không nên chỉ tẩy sạch lớp gỉ rồi mặc định thép vẫn đáp ứng yêu cầu sử dụng; cần kiểm tra tình trạng vật liệu và yêu cầu thiết kế của hạng mục.

Không nên chỉ nhìn màu gỉ để quyết định

Hai thanh thép đều có màu vàng nâu nhưng mức độ ăn mòn bên dưới có thể khác nhau.

Do đó, khi kiểm tra sắt thép bị gỉ vàng, nên quan sát thêm:

• Gỉ chỉ nằm trên bề mặt hay đã tạo thành vảy.
• Có xuất hiện các điểm lõm hay không.
• Tiết diện thép có dấu hiệu suy giảm đáng kể hay không.
• Thép có biến dạng hoặc hư hỏng cơ học hay không.
• Yêu cầu kỹ thuật của kết cấu có cho phép tiếp tục sử dụng hay không.

Đặc biệt với các kết cấu quan trọng, việc chấp nhận vật liệu cần tuân theo hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu của đơn vị kỹ thuật phụ trách.

Hình 2.

Có cần xử lý sắt thép bị gỉ vàng trước khi thi công?

Trong nhiều trường hợp, lớp gỉ cần được xử lý trước khi thực hiện các công đoạn tiếp theo.

Đối với kết cấu thép trước khi sơn, TCXDVN 334:2005 yêu cầu làm sạch bề mặt, bao gồm dầu mỡ, bụi, vảy thép, vết gỉ và các tạp chất không phù hợp trước khi thi công lớp sơn bảo vệ.

Tương tự, cốt thép xây dựng bị gỉ cũng cần được kiểm tra và xử lý phù hợp trước khi đưa vào các hạng mục tiếp theo.

Thay vì chờ đến khi gỉ phát triển thành lớp dày và bong vảy, việc xử lý ở giai đoạn gỉ còn nhẹ thường giúp kiểm soát bề mặt thuận lợi hơn.

Cách xử lý sắt thép bị gỉ vàng bằng B05

Một phương pháp có thể sử dụng đối với sắt thép bị gỉ là chất tẩy gỉ B05.

Theo thông tin công bố của Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (IBST), B-05 là dung dịch dùng để tẩy gỉ và bảo quản thép kim loại. Sản phẩm có thể ứng dụng để làm sạch bề mặt thép, dụng cụ kim loại, ván khuôn thép và cốt thép xây dựng bị gỉ vàng. Khả năng xử lý được công bố đến mức gỉ loại C theo TCXDVN 334:2005.

Quá trình xử lý có thể thực hiện theo các bước cơ bản sau.

Bước 1: Kiểm tra mức độ gỉ của thép

Trước khi sử dụng B05, cần kiểm tra toàn bộ khu vực cần xử lý.

Có thể chia thành:

• Thép mới chớm gỉ.
• Thép có các đốm gỉ vàng rõ.
• Thép bắt đầu xuất hiện vảy gỉ.
• Thép bị gỉ nặng, xuất hiện nhiều vết lõm.

Việc phân loại giúp lựa chọn phương pháp xử lý và dự toán lượng chất tẩy gỉ B05 phù hợp.

B05 được IBST công bố khả năng tẩy gỉ đến loại C. Vì vậy, nếu thép đã bị gỉ rất nặng tương ứng mức D hoặc có dấu hiệu suy giảm đáng kể, cần đánh giá tình trạng thép trước thay vì chỉ dựa vào hóa chất tẩy gỉ.

Bước 2: Loại bỏ bụi bẩn và tạp chất trên bề mặt

Trước khi xử lý hóa chất, cần vệ sinh bề mặt.

Loại bỏ:

• Đất cát.
• Bụi.
• Dầu mỡ.
• Tạp chất.
• Các lớp gỉ bong rời hoặc vảy gỉ không còn bám chắc.

Bề mặt được chuẩn bị phù hợp sẽ giúp dung dịch tiếp xúc tốt hơn với khu vực bị gỉ cần xử lý.

Đối với những vị trí có vảy gỉ bong rời, có thể kết hợp phương pháp cơ học phù hợp để loại bỏ phần vật liệu lỏng lẻo trước khi thi công hóa chất.

Bước 3: Thi công B05 lên khu vực bị gỉ

Sau khi chuẩn bị bề mặt, B05 được phủ lên khu vực cần xử lý theo hướng dẫn kỹ thuật của sản phẩm.

Cần chú ý:

• Phủ tương đối đồng đều.
• Không bỏ sót các khu vực có gỉ.
• Quan sát những vị trí gỉ nhiều hơn.
• Không tự ý thay đổi cách sử dụng nếu chưa có hướng dẫn kỹ thuật phù hợp.

Tùy tình trạng thực tế của bề mặt, lượng hóa chất sử dụng có thể khác nhau.

Bước 4: Kiểm tra lại bề mặt sau xử lý

Sau khi xử lý cần quan sát lại toàn bộ khu vực.

Nếu còn những vị trí chưa đạt trạng thái mong muốn, cần xác định nguyên nhân trước khi tiếp tục thi công.

Một số nguyên nhân thường gặp có thể gồm:

• Lớp gỉ ban đầu quá dày.
• Vảy gỉ chưa được loại bỏ phù hợp.
• Bề mặt còn dầu mỡ.
• Hóa chất phủ không đều.
• Lượng sử dụng chưa phù hợp với mức độ gỉ.

Không nên chỉ xử lý một lần rồi bỏ qua bước kiểm tra bề mặt.

Hình 3.

Định mức B05 khi xử lý thép bị gỉ vàng

Lượng B05 cần sử dụng phụ thuộc khá nhiều vào tình trạng gỉ thực tế.

Theo IBST:

Có thể thấy, thép càng bị gỉ nhiều thì lượng B05 sử dụng trên cùng diện tích có thể càng cao.

Ví dụ, cùng 100 m² bề mặt thép nhưng thép mới chớm gỉ sẽ có nhu cầu vật liệu khác với bề mặt đã xuất hiện nhiều đốm gỉ hoặc vảy gỉ.

Do đó, khi dự toán B05 cho công trình, không nên chỉ lấy tổng diện tích thép rồi áp dụng một con số cố định cho tất cả trường hợp.

Những sai lầm khi xử lý sắt thép bị gỉ vàng

Không kiểm tra mức độ gỉ trước khi xử lý

Đây là lỗi khá phổ biến. Một lớp gỉ vàng mỏng và một bề mặt đã ăn mòn sâu không thể được đánh giá giống nhau.

Nếu thép có dấu hiệu hư hỏng hoặc hao hụt tiết diện đáng kể, việc xử lý bề mặt không thể thay thế cho quá trình đánh giá chất lượng vật liệu.

Không làm sạch dầu mỡ trên thép

Dầu mỡ và tạp chất có thể cản trở quá trình tiếp xúc giữa hóa chất và khu vực bị gỉ.

Vì vậy, khâu chuẩn bị bề mặt không nên bị bỏ qua.

Để nguyên lớp gỉ vảy bong dày

Nếu trên thép đã hình thành những phần gỉ bong rời, nên xử lý các phần không còn bám chắc trước.

Việc quét hóa chất trực tiếp lên một lớp gỉ dày, lỏng lẻo có thể khiến việc kiểm soát bề mặt khó hơn.

Xử lý xong nhưng tiếp tục để thép ngoài trời không bảo vệ

Sau khi làm sạch, nếu thép tiếp tục bị phơi mưa, tiếp xúc thường xuyên với nước hoặc bảo quản trong môi trường bất lợi thì nguy cơ ăn mòn vẫn cần được kiểm soát.

B05 được IBST công bố vừa dùng để làm sạch gỉ vừa có khả năng hỗ trợ ức chế gỉ trở lại và bảo quản thép, nhưng điều đó không có nghĩa có thể bỏ qua hoàn toàn các biện pháp bảo quản vật liệu.

Hình 4. Những sai lầm khi xử lý sắt thép bị gỉ vàng

Cách hạn chế sắt thép bị gỉ trong thời gian lưu kho

Bên cạnh việc sử dụng chất tẩy gỉ B05 khi gỉ đã xuất hiện, công trường nên chủ động hạn chế điều kiện khiến thép bị ăn mòn.

Một số biện pháp cơ bản gồm:

Kê thép khỏi nền đất

Không nên để thép tiếp xúc trực tiếp lâu ngày với nền đất hoặc khu vực thường xuyên đọng nước.

Có thể bố trí hệ kê phù hợp để tạo khoảng cách giữa thép và nền.

Hạn chế nước mưa tiếp xúc trực tiếp

Với vật liệu phải lưu kho lâu ngày, cần bố trí phương án che chắn phù hợp.

Đồng thời vẫn cần chú ý khả năng thoát nước và thông thoáng, tránh tạo môi trường ẩm kéo dài.

Kiểm tra thép định kỳ

Nếu thời gian lưu kho kéo dài, nên kiểm tra bề mặt định kỳ để phát hiện gỉ sớm.

Việc xử lý khi thép mới chớm gỉ thường thuận lợi hơn so với chờ đến khi hình thành lớp gỉ vảy.

Lập kế hoạch nhập vật tư phù hợp

Nếu có thể, nên cân đối tiến độ nhập thép với tiến độ sử dụng thực tế để hạn chế thời gian vật liệu phải tiếp xúc với môi trường ngoài công trường.

Khi nào nên sử dụng chất tẩy gỉ B05?

B05 có thể được cân nhắc trong các trường hợp như:

• Cốt thép xây dựng xuất hiện gỉ vàng.
• Thép lưu kho bị gỉ bề mặt.
• Thép kết cấu cần làm sạch gỉ.
• Ván khuôn thép bị gỉ.
• Dụng cụ, vật dụng bằng thép xuất hiện gỉ sét.
• Cần làm sạch bề mặt thép trước các công đoạn tiếp theo theo yêu cầu kỹ thuật.

IBST công bố B05 có khả năng xử lý gỉ đến mức C theo TCXDVN 334:2005 và được ứng dụng trực tiếp cho cốt thép xây dựng bị gỉ vàng.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa xử lý lớp gỉ trên bề mặt và đánh giá khả năng chịu lực của vật liệu. Nếu thép đã ăn mòn nghiêm trọng, xuất hiện nhiều vết lõm hoặc có nguy cơ suy giảm tiết diện, cần được kiểm tra theo yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Kết luận

Sắt thép bị gỉ vàng vẫn có thể tiếp tục sử dụng trong nhiều trường hợp nếu mức độ gỉ còn phù hợp và vật liệu chưa bị ăn mòn nghiêm trọng. Tuy nhiên, trước khi đưa vào thi công, cần kiểm tra kỹ tình trạng bề mặt, mức độ bong vảy, vết lõm và khả năng suy giảm tiết diện để có phương án xử lý phù hợp.

Đối với các trường hợp thép bị gỉ vàng, gỉ bề mặt hoặc gỉ ở mức có thể xử lý, chất tẩy gỉ sắt thép B05 là giải pháp giúp làm sạch lớp gỉ và hỗ trợ chuẩn bị bề mặt thép trước các công đoạn thi công tiếp theo. Việc xử lý sớm cũng giúp hạn chế lớp gỉ phát triển nặng hơn trong quá trình lưu kho hoặc chờ thi công.

Nếu công trình, xưởng cơ khí hoặc kho vật tư của bạn đang gặp tình trạng sắt thép bị gỉ vàng, cốt thép bị gỉ hoặc thép để ngoài trời lâu ngày, hãy liên hệ NEWUP để được tư vấn lựa chọn và tính lượng B05 phù hợp với diện tích cũng như mức độ gỉ thực tế.

Liên hệ NEWUP – 084.281.3838 để được tư vấn và nhận báo giá chất tẩy gỉ sắt thép B05 nhanh chóng.