Vật Tư Xây Dựng Gồm Những Gì? Phân Loại Và Cách Chuẩn Bị Cho Từng Hạng Mục

Vật tư xây dựng là một trong những nhóm chi phí quan trọng nhất của công trình, bao gồm từ vật liệu kết cấu như thép, xi măng, cát, đá đến các vật tư phụ như con kê bê tông, kẽm buộc, ty ren, bát chuồn, tắc kê, bạt, lưới, nilon và hóa chất xây dựng.

Trong thực tế, việc chuẩn bị vật tư không chỉ là lập danh sách tên sản phẩm. Mỗi loại còn cần xác định đúng quy cách, số lượng, vị trí sử dụng và thời điểm cần hàng. Nếu thiếu một phụ kiện nhỏ hoặc chọn sai quy cách, công trình vẫn có thể phải chờ dù những vật tư chính đã có đầy đủ.

Vì vậy, hiểu rõ vật tư xây dựng gồm những gì, được chia thành các nhóm nào và sử dụng ở giai đoạn nào sẽ giúp chủ đầu tư, nhà thầu và bộ phận mua hàng kiểm soát chi phí và tiến độ tốt hơn.

1. Vật tư xây dựng là gì?

Vật tư xây dựng có thể hiểu là toàn bộ vật liệu, sản phẩm và phụ kiện được sử dụng trong quá trình hình thành, thi công, bảo vệ và hoàn thiện công trình.

Nếu chỉ nhìn vào phần kết cấu, nhiều người thường nghĩ vật tư xây dựng chủ yếu gồm thép, bê tông, gạch, cát và xi măng. Tuy nhiên, một công trình thực tế còn cần rất nhiều nhóm khác như vật tư cốp pha, vật tư che chắn, phụ kiện kim khí, vật liệu chống thấm, keo xây dựng, vật liệu hoàn thiện và các loại vật tư hỗ trợ thi công.

Có thể chia vật tư thành các nhóm lớn như sau:

Cách phân nhóm này giúp dễ lập kế hoạch mua hàng hơn so với việc đưa tất cả sản phẩm vào một danh sách chung.

Hình 1. Phân Loại Vật Tư Xây Dựng (1)

2. Nhóm vật tư kết cấu và phần thô

Đây là nhóm tạo nên phần chính của công trình và thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí vật tư.

Các vật liệu thường gặp gồm thép xây dựng, xi măng, cát, đá, bê tông và gạch.

Thép được sử dụng trong móng, cột, dầm, sàn và các cấu kiện chịu lực. Xi măng, cát và đá là thành phần phổ biến trong bê tông và vữa xây tô. Gạch được sử dụng để hình thành tường bao, tường ngăn và nhiều hạng mục xây.

Khi chuẩn bị nhóm vật tư này, ngoài khối lượng còn phải quan tâm đến thời điểm giao hàng. Không phải lúc nào nhập toàn bộ vật tư phần thô về ngay từ đầu cũng là phương án tốt, đặc biệt với công trình có mặt bằng kho nhỏ.

Vật tư nên được chia theo tiến độ: móng → kết cấu phần thân → xây tường → tô trát. Cách này giúp giảm áp lực lưu kho và hạn chế vật liệu nằm ngoài trời quá lâu.

3. Nhóm vật tư cốt thép và cốp pha

Bên cạnh thép và bê tông, quá trình thi công kết cấu còn cần nhiều vật tư phụ để cố định và định vị hệ thống.

Kẽm buộc là vật tư được sử dụng thường xuyên trong quá trình gia công và lắp dựng cốt thép. Con kê bê tông hỗ trợ duy trì khoảng cách giữa cốt thép và bề mặt cốp pha theo yêu cầu của từng cấu kiện.

Hệ cốp pha lại thường cần ván ép, ty ren, bát chuồn và các phụ kiện liên kết.

Đây là nhóm vật tư rất dễ xảy ra tình trạng “có cái chính nhưng thiếu cái đi kèm”. Ví dụ đã có ty ren nhưng thiếu bát chuồn, hoặc có ván khuôn nhưng thiếu phụ kiện cố định.

Vì vậy, thay vì kiểm tra từng món riêng biệt, nên quản lý theo bộ vật tư phục vụ một hạng mục.

Ví dụ với cốp pha dầm, cột hoặc vách, bộ phận mua hàng nên kiểm tra đồng thời ván, ty ren, bát chuồn và các phụ kiện liên quan trước khi đội thi công triển khai.

Hình 2. Phân Loại Vật Tư Xây Dựng (2)

4. Nhóm vật tư xây tường và tô trát

Sau phần kết cấu là giai đoạn xây và hoàn thiện bề mặt tường.

Ngoài gạch, xi măng và vữa, một số vị trí có thể cần lưới mắt cáo hoặc lưới tô tường theo biện pháp thi công.

Lưới thường được cân nhắc tại những vị trí có sự thay đổi vật liệu nền như phần tiếp giáp giữa tường gạch và bê tông, khu vực đường điện nước âm tường đã được trám lại hoặc một số vị trí sửa chữa bề mặt.

Mục đích của lưới là hỗ trợ gia cường lớp tô ở các khu vực dễ xảy ra chuyển vị khác nhau giữa hai nền vật liệu.

Tuy nhiên, không nên xem lưới là giải pháp xử lý mọi loại nứt. Chất lượng lớp tô vẫn phụ thuộc vào nền, vữa và biện pháp thi công.

Khi đặt lưới, cần xác định rõ kích thước mắt, khổ, chiều dài, vị trí sử dụng và tổng diện tích cần gia cường.

5. Bạt, lưới và vật tư che chắn công trình

Đây là nhóm vật tư không trực tiếp tạo nên kết cấu nhưng lại xuất hiện rất thường xuyên ở công trường.

Bạt che công trình có thể được dùng để che vật tư, máy móc, hàng hóa hoặc các khu vực cần hạn chế tác động trực tiếp của mưa nắng.

Lưới bao che thường được sử dụng ở mặt ngoài công trình, giàn giáo hoặc những khu vực cần phân cách. Ngoài ra còn có lưới lan can, lưới dùng tại khu vực thang máy và các loại lưới an toàn phù hợp với từng biện pháp thi công.

Nilon lại thường được sử dụng để lót, che phủ hoặc tạo lớp ngăn cách tạm thời.

Điểm quan trọng với nhóm vật tư này là không nên chỉ tính theo tổng diện tích.

Ví dụ một công trình cần 800 m² lưới bao che nhưng mặt trước, mặt sau và hai bên có chiều cao khác nhau. Nếu chỉ chọn một khổ lưới cho toàn bộ công trình, lượng phần dư sau khi cắt có thể tăng đáng kể.

Cách phù hợp hơn là chia theo từng khu vực rồi mới chọn khổ.

Tương tự, với bạt xanh cam cần xác định trước khổ, chiều dài, định lượng và nhu cầu gia công. Nếu cần căng cố định, có thể tính thêm phần may viền hoặc đóng khoen.

Hình 3. Phân Loại Vật Tư Xây Dựng (3)

6. Tắc kê, bu lông và vật tư kim khí

Nhóm kim khí có số lượng sản phẩm rất lớn nhưng thường chiếm ít diện tích kho hơn vật liệu chính.

Tắc kê, bu lông, đai ốc, long đền và các phụ kiện liên kết được sử dụng để cố định khung, giá đỡ, thiết bị hoặc các kết cấu phù hợp với nền.

Điểm dễ sai nhất của nhóm này là quy cách. Chỉ ghi “tắc kê sắt” hoặc “bu lông” chưa đủ để đặt hàng. Cần xác định rõ đường kính, chiều dài, loại sản phẩm, số lượng và vị trí sử dụng.

Với công trình lớn, nên tách thành hai nhóm: quy cách phổ biến có thể duy trì lượng tồn tối thiểu; quy cách đặc biệt chỉ nên mua khi đã chốt bản vẽ hoặc hạng mục. Cách này giúp hạn chế kho tồn nhiều vật tư ít sử dụng.

7. Hóa chất xây dựng và vật liệu chống thấm

Hóa chất xây dựng ngày càng được sử dụng rộng trong các hạng mục xử lý kỹ thuật và hoàn thiện.

Nhóm này có thể gồm vật liệu chống thấm, keo trám khe, keo cấy thép, vữa sửa chữa, phụ gia, vật liệu hoàn thiện bề mặt và nhiều sản phẩm chuyên dụng khác.

Khác với vật tư dạng cái hoặc cuộn, lượng hóa chất thường cần tính theo định mức sử dụng.

Ví dụ vật liệu chống thấm cần dựa trên diện tích và số lớp thi công. Keo trám khe lại phụ thuộc vào chiều dài, chiều rộng và chiều sâu khe. Keo cấy thép cần dựa vào đường kính thép, chiều sâu lỗ và số vị trí cần thi công.

Một hệ vật liệu cũng có thể bao gồm nhiều sản phẩm chứ không chỉ một sản phẩm chính.

Hệ chống thấm chẳng hạn có thể cần lớp lót, vật liệu gia cường, băng xử lý khe hoặc vật liệu sửa chữa bề mặt trước khi thi công lớp chính.

Vì vậy, với hóa chất xây dựng nên kiểm tra cả hệ thi công, không chỉ kiểm tra số lượng sản phẩm chính.

8. Nhóm vật tư hỗ trợ lưu kho và bảo quản

Một nhóm thường ít được nhắc đến khi lập danh sách nhưng lại rất cần tại công trường là vật tư phục vụ bảo quản.

Gỗ kê hàng, pallet, bạt che và nilon có thể giúp vật tư tránh tiếp xúc trực tiếp với nền hoặc hạn chế tác động của mưa nắng trong thời gian lưu kho.

Với vật tư dạng bao như xi măng, vữa khô hoặc bột hoàn thiện, nên ưu tiên kê khỏi nền và tránh khu vực thường xuyên có độ ẩm cao.

Thép và vật tư kim loại cũng nên tập kết tại khu vực thoát nước tốt và được phân loại theo quy cách.

Bạt, lưới và nilon dạng cuộn nên được xếp gọn, không kéo lê trên nền và tách riêng từng loại để thuận tiện khi cấp phát.

Bảo quản không tốt có thể khiến vật tư phải mua lại dù đã được dự trù đúng số lượng từ đầu.

Hình 4. Phân Loại Vật Tư Xây Dựng (4)

9. Vật tư chính và vật tư phụ khác nhau như thế nào?

Trong thực tế, cách gọi “vật tư chính” và “vật tư phụ” chủ yếu dùng để phân biệt vai trò trong thi công.

Vật tư chính thường trực tiếp hình thành hạng mục hoặc kết cấu, trong khi vật tư phụ hỗ trợ liên kết, cố định, che chắn hoặc hoàn thiện.

Tuy nhiên, vật tư phụ không đồng nghĩa với vật tư ít quan trọng.

Một công trình có thể đã đủ thép và ván ép nhưng vẫn chưa thể thi công nếu thiếu kẽm buộc, con kê hoặc phụ kiện cốp pha.

Tương tự, khu vực đã có lưới bao che nhưng thiếu dây hoặc phụ kiện cố định thì vẫn chưa thể lắp đặt hoàn chỉnh.

Do đó, khi lập danh sách vật tư, nên kiểm tra theo câu hỏi: Hạng mục này đã đủ toàn bộ vật tư để triển khai hay chưa?

Cách nhìn này thực tế hơn so với việc chỉ kiểm tra xem các sản phẩm có giá trị lớn đã được mua đủ hay chưa.

10. Nên lập danh sách vật tư xây dựng như thế nào?

Một danh sách vật tư có thể sử dụng để hỏi giá và đặt hàng nên có ít nhất các thông tin: tên sản phẩm, quy cách, đơn vị tính, số lượng, khu vực sử dụng và thời điểm cần hàng.

Với những vật tư cần gia công, nên ghi thêm yêu cầu như cắt kích thước, may viền, đóng khoen hoặc làm khuy.

Đối với hóa chất, có thể bổ sung diện tích thi công và định mức để kiểm tra lại số lượng.

Không nhất thiết đưa toàn bộ vật tư của dự án vào một đơn hàng. Cách dễ quản lý hơn là chia theo giai đoạn thi công hoặc khu vực.

Ví dụ vật tư phục vụ móng và cốt thép được chuẩn bị trước. Sau đó đến vật tư phần thân, xây tô, chống thấm và hoàn thiện.

Với công trình lớn, có thể chia sâu hơn theo tầng hoặc block.

Hình 5. Phân Loại Vật Tư Xây Dựng (5)

11. Những sai sót thường gặp khi mua vật tư xây dựng

Phần lớn vấn đề không nằm ở việc không biết sản phẩm nào cần mua, mà ở việc thông tin đặt hàng chưa đủ rõ.

Chọn đúng tên sản phẩm nhưng sai quy cách, tính đúng diện tích nhưng chọn khổ chưa phù hợp, mua đủ vật tư chính nhưng quên phụ kiện hoặc nhập vật liệu quá sớm đều có thể làm tăng chi phí.

Một lỗi khác là mua theo kinh nghiệm của công trình trước mà không kiểm tra lại điều kiện hiện tại.

Hai công trình có diện tích tương đương nhưng cách bố trí, biện pháp thi công và quy cách vật tư có thể khác nhau.

Do đó, trước khi chốt đơn nên đối chiếu bản vẽ, biện pháp thi công, quy cách sản phẩm và tình trạng thực tế tại công trường.

12. Mua vật tư xây dựng nên quan tâm điều gì ngoài giá?

Đơn giá chắc chắn là yếu tố quan trọng, nhưng không nên là tiêu chí duy nhất.

Hai sản phẩm cùng tên nhưng khác quy cách, định lượng hoặc kích thước thì báo giá không thể so sánh trực tiếp.

Ngoài giá, cần kiểm tra khả năng cung ứng, thời gian giao, quy cách hàng, yêu cầu gia công và khả năng giao bổ sung khi công trình phát sinh nhu cầu.

Đặc biệt với các sản phẩm như bạt, lưới, phụ kiện cốp pha và hóa chất xây dựng, việc nhà cung cấp hiểu quy cách thực tế có thể giúp giảm đáng kể thời gian trao đổi và hạn chế sai đơn hàng.

Kết luận

Vật tư xây dựng không chỉ gồm thép, xi măng, cát, đá và gạch. Một công trình còn cần nhiều nhóm vật tư khác như con kê bê tông, kẽm buộc, ty ren – bát chuồn, tắc kê, lưới tô tường, bạt, lưới công trình, nilon, gỗ kê hàng và hóa chất xây dựng.

Muốn chuẩn bị vật tư hiệu quả, nên chia theo từng hạng mục và giai đoạn thi công, sau đó xác định rõ quy cách – số lượng – vị trí sử dụng – thời điểm cần hàng. Cách này giúp hạn chế thiếu vật tư giữa lúc thi công, giảm tồn kho và kiểm soát chi phí tốt hơn.

NEWUP cung cấp đa dạng vật tư xây dựng và vật tư phụ công trình như bạt xanh cam, lưới công trình, con kê bê tông, ty ren – bát chuồn, tắc kê, gỗ kê hàng, nilon và nhiều dòng hóa chất xây dựng. Liên hệ NEWUP để được tư vấn quy cách, số lượng và phương án cung ứng phù hợp với từng hạng mục.

Call/Zalo: 084.281.3838 – 084.562.1838
Website: newup.vn